Tijdens de ramadan bid je elke avond de tarawih in de moskee, vaak dicht opeengepakt in volle zalen. De ideale kleding is mestour, ruim en licht. De gandoura is de vanzelfsprekende keuze dankzij de bewegingsvrijheid, de djellaba bewaar je voor de kou buiten. We leggen ook uit wat het vasten betekent, hoe een avond verloopt, wat de laatste tien nachten inhouden, de Nacht van de Beschikking en het Suikerfeest (Eid al-Fitr).
De gezegende maand
Wat is de ramadan?
De ramadan is de negende maand van de islamitische kalender, de maand waarin de openbaring van de Koran begon. Moslims vasten dan van de dageraad tot zonsondergang, en de nachten worden gevuld met gebed. Het vasten in de ramadan is een van de vijf zuilen van de islam.
De maand begint wanneer de maansikkel verschijnt, daarom schuift ze elk jaar ongeveer elf dagen naar voren. In 2027 wordt ze volgens astronomische berekeningen rond maandag 8 februari verwacht, en het Suikerfeest rond 9 of 10 maart. De precieze datum hangt af van het waarnemen van de maansikkel, elk land maakt hem de avond ervoor bekend.
In Europa valt de ramadan van 2027 dus midden in de winter. De vastendagen zijn kort, rond de elf uur in Parijs, maar de avonden zijn koud. Dat is een detail dat telt voor je kleding, we komen er verderop op terug.
“De maand ramadan is de maand waarin de Koran werd neergezonden als leiding voor de mensen.”
Soera Al-Baqara, vers 185
De betekenis van het vasten
Is vasten alleen niet eten?
Nee. Tijdens de ramadan onthoud je je van eten en drinken van de dageraad tot zonsondergang, maar ook van liegen, bedriegen, roddelen en boos worden. Volgens de meeste geleerden hoef je de dag voor deze fouten niet in te halen, maar ze kunnen het vasten wel zijn beloning doen verliezen.
De ramadan is een maand van opvoeding. Je leert je tong in bedwang te houden net zo goed als je maag, geduldiger te zijn op het werk, zachter thuis, gulder voor wie minder heeft. Vasten dat niets verandert aan je gedrag, mist de kern, en de Profeet heeft dat heel duidelijk gezegd.
Daarom gebruiken velen deze maand ook om met een slechte gewoonte te stoppen, weer op tijd te gaan bidden of het contact met een naaste te herstellen.
“Wie de leugenachtige woorden en de daden die daarbij horen niet laat staan, Allah heeft er geen behoefte aan dat hij zijn eten en drinken laat staan.”
Overgeleverd door Al-Bukhari, nr. 1903
De maand van de Koran
Waarom wordt er tijdens de ramadan zoveel in de Koran gelezen?
Tijdens de ramadan wordt er veel in de Koran gelezen, omdat het de maand is waarin de openbaring ervan begon. Moslims doen hun best om hem in de loop van de maand minstens één keer helemaal te lezen en er elke avond naar te luisteren tijdens de tarawih. Elke gelezen letter telt, en de beloning voor goede daden is in deze maand bijzonder groot.
De engel Djibriel (Gabriël) nam elke ramadan de Koran door met de Profeet, en daar komt de traditie vandaan om hem in de loop van de maand helemaal door te nemen. Velen lezen één hizb of één juz’ per dag, anderen gebruiken de reistijd of de middagpauze, die door het vasten vrijer wordt.
Het vasten zelf heeft een bijzondere plaats. In een hadith overgeleverd door Al-Bukhari en Muslim zegt Allah dat elke daad van de zoon van Adam voor hemzelf is, behalve het vasten, dat voor Hem is en waarvoor Hij Zelf de beloning geeft.
“Wie één letter uit het Boek van Allah leest, krijgt daarvoor een goede daad, en een goede daad is tienmaal zoveel waard.”
Overgeleverd door At-Tirmidhi, nr. 2910
De nachten van de ramadan
Wat zijn de tarawih?
De tarawih zijn vrijwillige gebeden die eigen zijn aan de nachten van de ramadan. Je bidt ze na het isha, in groep in de moskee, achter een imam die de Koran zo reciteert dat hij hem helemaal afrondt, vaak in de nacht van de 27e. Het is een sterk aanbevolen sunna, maar niet verplicht.
Het woord tarawih verwijst naar rust, omdat er na elke vier eenheden een pauze volgt. De Profeet bad ze enkele nachten in groep met zijn metgezellen en ging daarna alleen verder, uit vrees dat ze verplicht zouden worden. Het was kalief Omar die de gelovigen later achter één imam in de moskee verenigde, een gewoonte die tot vandaag is gebleven.
In Marokkaanse moskeeën bidt men acht rak’a, vier keer twee, dan de chaf’, twee rak’a, en de witr, één enkele rak’a. Niets verplicht je om tot het einde te blijven, je kunt er twee, vier, zes of alle acht bidden, naar gelang je krachten. Elke avond reciteert de imam een deel van de Koran, om de khatma, de volledige lezing, rond de 27e nacht af te ronden.
De tarawih staan bekend als avondgebed na het isha, maar wie het opbrengt, komt ook vóór het fajr terug om te bidden, vooral in de laatste tien nachten. In Europa halen veel moskeeën voor deze maand imams uit Marokko, Algerije of Tunesië, gekozen om hun mooie recitatie.
“Wie de nachten van de ramadan in gebed doorbrengt, uit geloof en in de hoop op Allahs beloning, diens vroegere zonden worden hem vergeven.”
Volgens Al-Bukhari en Muslim
Zo verloopt een ramadanavond, van het verbreken van het vasten tot de maaltijd bij dageraad.
Het verbreken van het vasten
Je verbreekt het vasten zodra de oproep voor het maghrib-gebed klinkt, eenvoudig, zoals de Profeet het deed, en daarna ga je aan tafel.
Het maghrib-gebed
Je bidt het maghrib thuis of in de moskee en maakt daarna rustig de maaltijd af.
Het isha-gebed
Voor het isha ga je naar de moskee. Dan trek je je gebedskleding aan.
De tarawih
Het hart van de avond. Acht rak’a, vier keer twee, met een lange recitatie van de Koran. Je kunt ook na twee, vier of zes stoppen.
De chaf’ en de witr
Na de tarawih volgt de chaf’, twee rak’a, en dan de witr, één enkele rak’a, met de smeekbede van de imam.
De suhoor en het fajr-gebed
Wie het opbrengt, gaat vóór het fajr terug om de tarawih te bidden en neemt nog een laatste dadel en een glas water voor het gebed. Thuis eindigt de suhoor tien tot twintig minuten voor het fajr, daarna wordt er gebeden.
De outfit
Welke kleding draag je om tijdens de ramadan in de moskee te bidden?
Om in de moskee te bidden draagt een man kleding die mestour is, dat wil zeggen die minstens van de navel tot de knieën bedekt, ruim, schoon en niet doorschijnend. Tijdens de ramadan besteed je wat meer aandacht aan je kleding, want je staat elke avond voor God en voor de hele gemeenschap.
Mestour betekent in het darija bedekt, ingetogen. Kleding die mestour is, tekent de vormen niet af, schuift niet op in de rug als je knielt en zit je buren in de rij niet in de weg. Jeans en een T-shirt volstaan in het dagelijks leven, maar na dertig avonden gebed op rij begrijp je waarom traditionele kleding voor het gebed ontworpen is.
In Marokko en in de diaspora kopen velen een nieuwe outfit voor deze maand, vaak een gandoura of een djellaba, die ze daarna bewaren voor de nacht van de 27e en het Suikerfeest. Daarbij hoort een lichte geur, musk blijft een klassieker.
“O kinderen van Adam, draag je mooiste kleding bij elke plaats van gebed.”
Soera Al-A’raf, vers 31
Onze gandoura's voor de tarawih
Licht, ruim, zonder splitten
De juiste keuze
Gandoura, qamis of djellaba, wat kies je voor de tarawih?
In Europa blijft de qamis de meest gedragen gebedskleding, maar sinds een paar jaar maakt de gandoura een sterke comeback, omdat ze praktischer is. De korte, wijde mouwen maken de wassing makkelijker, de ruime snit geeft bewegingsvrijheid en de lichte stof blijft aangenaam in een volle moskee. Het is de ideale kleding voor de tarawih en het dagelijkse gebed.
In Europa zijn veel buurtmoskeeën bescheiden zalen, en tijdens de ramadan lopen ze over. Je bidt schouder aan schouder, de rijen lopen door tot in de gangen en het wordt snel warm. In een djellaba met capuchon stik je bijna en neem je veel plaats in. De gandoura daarentegen vergeet je, en dat is precies wat je ervan vraagt om een hele avond gebed vol te houden.
De qamis is een lange tuniek met lange mouwen en een kraag, die vooral in de Golf en het Midden-Oosten gedragen wordt. De gandoura is zijn Maghrebijnse neef, ruimer, met korte mouwen en een geborduurd borststuk. De gandoura's van Jabador.com hebben geen splitten aan de zijkanten, zodat ze bedekkend blijven als je zit of knielt. De djellaba is het lange gewaad met capuchon, gemaakt om buiten te dragen.
| Kandora | Qamis | Djellaba | |
|---|---|---|---|
| Mouwen | Kort en wijd | Lang, vaak met manchetten | Lang en wijd |
| Wassing | Je houdt je kleding aan | Je stroopt de mouwen op | Je stroopt de mouwen op |
| Volle moskee | Licht, neemt weinig plaats in | Prima | Warm en omvangrijk |
| Zijkanten | Gesloten, zonder splitten | Afhankelijk van het model | Gesloten |
| Herkomst | Maghreb | Golf, Midden-Oosten | Maghreb |
| In Europa | De laatste jaren terug van weggeweest | Het meest gedragen | Vooral in de winter |
| Ideaal voor | De tarawih en het dagelijkse gebed | Het dagelijkse gebed | Koude avonden |
De winter
Wat draag je voor de tarawih als het koud is?
Als de ramadan in de winter valt, ga je niet alleen in een gandoura de deur uit. Je draagt een warme djellaba, van gabardine, van dikke mlifa of van een kasjmierachtige stof, met daaronder liever een qamis of een farajiya dan een gandoura. Zo kun je de djellaba uittrekken als de moskee te warm gestookt is en toch gekleed bidden.
Gabardine houdt de wind tegen en kan tegen regen, mlifa, een dikkere stof van gemengde wol, houdt warm bij strenge kou, en de kasjmierachtige stof, een mengsel en geen pure kasjmier, is het zachtst. Donkere tinten, nachtblauw, zwart of taupe, zijn het praktischst, ze kunnen een hele maand heen en weer lopen aan.
Onder de djellaba draag je nooit een gandoura, maar een qamis of een farajiya, de lange, dunne tuniek met lange mouwen. Is de zaal te warm, dan trek je de djellaba uit en blijf je netjes gekleed om te bidden. Wie aan zijn gandoura gehecht is, houdt haar aan met een jas erover voor onderweg.

Het laatste derde
Wat gebeurt er tijdens de laatste tien nachten van de ramadan?
De laatste tien nachten van de ramadan zijn de kostbaarste van de maand. De Profeet verdubbelde dan zijn aanbidding, bleef een groot deel van de nacht wakker en maakte zijn familie wakker om te bidden. In deze nachten ligt Laylat al-Qadr verborgen, de Nacht van de Beschikking.
De moskeeën blijven langer open en veel ervan organiseren de qiyam, een gebed laat in de nacht vóór de suhoor. De meest toegewijden doen i’tikaf, een spirituele retraite in de moskee tijdens alle tien of een deel van die dagen. Voor iedereen is het hét moment om meer smeekbeden te doen, meer in de Koran te lezen en meer aalmoezen te geven, en om de zakat al-fitr vóór het Suikerfeest te voldoen.
De Nacht van de Beschikking zoek je bij voorkeur in de oneven nachten, de 21e, de 23e, de 25e, de 27e en de 29e.
Het is ook de periode waarin velen op umrah gaan. De Profeet zei dat een umrah tijdens de ramadan gelijkstaat aan een hajj, en volgens een andere overlevering aan een hajj samen met hem. Om je voor te bereiden schreven we een gids over de kleding voor de umrah.
“Wanneer de laatste tien nachten aanbraken, bond de Profeet zijn lendendoek vast, bleef hij 's nachts wakker en maakte hij zijn familie wakker.”
Volgens Al-Bukhari en Muslim
De Nacht van de Beschikking
Is de 27e nacht altijd Laylat al-Qadr?
Nee, niemand weet met zekerheid wanneer Laylat al-Qadr valt. De Profeet vroeg om haar te zoeken in de oneven nachten van de laatste tien nachten van de ramadan. De 27e nacht wordt het vaakst genoemd, maar dat is geen garantie.
Laylat al-Qadr is de nacht waarin de neerzending van de Koran begon, een nacht die volgens de Koran beter is dan duizend maanden, ofwel meer dan 83 jaar. De metgezel Ubayy ibn Ka’b zwoer dat het om de 27e nacht ging, vandaar de bijzondere plaats van die nacht. Ibn Mas’oud weigerde de datum vast te leggen, zodat niemand op de andere avonden minder zijn best zou doen. De geleerde Ibn Hajar telde meer dan veertig meningen over de datum.
Het is dus wijs om elk van de oneven nachten te waken en de 27e net iets intenser te beleven. De smeekbede die de Profeet aan Aïcha leerde voor deze nacht is eenvoudig, “Allahoumma innaka ‘afouwwoun touhibbou l-‘afwa fa’fou ‘anni”, o Allah, U bent de Vergevende en U houdt van vergeving, vergeef mij dan.
“Zoek de Nacht van de Beschikking in de oneven nachten van de laatste tien nachten van de ramadan.”
Volgens Al-Bukhari
Lilat 27
Hoe beleeft men de nacht van de 27e in de Maghreb?
In Marokko en in de Maghrebijnse diaspora is de avond van 26 op 27 ramadan een bijzondere avond. De moskeeën zitten vol voor het afronden van de khatma, families komen samen, en kinderen die voor het eerst vasten worden in traditionele kleding gestoken en in het zonnetje gezet.
Voor veel kinderen is het hun eerste volledige vastendag. Ze worden gefeliciteerd en gefotografeerd in hun gandoura of hun kleine kaftan, de meisjes hebben vaak henna op hun handen. Families komen samen, geven aalmoezen, en daarna gaan de mannen naar de moskee voor een lange nacht van gebed, soms tot de dageraad.
Qua kleding halen de mannen vaak hun mooiste gandoura tevoorschijn, wit of licht van kleur, als voorproefje op het Suikerfeest. Het is ook hét moment om de outfit van vader en zoon op elkaar af te stemmen voor de familiefoto.
Voor de nacht van de 27e
Lichte tinten, als voorproefje op het Suikerfeest
Het einde van de maand
Hoe eindigt de ramadan?
De ramadan eindigt na 29 of 30 vastendagen, wanneer de maansikkel van de volgende maand verschijnt. De dag erna is het Suikerfeest (Eid al-Fitr), het feest van het verbreken van het vasten, in de Maghreb ook wel Aïd seghir genoemd. In 2027 wordt het rond 9 of 10 maart verwacht.
In Frankrijk wordt de datum de avond ervoor bekendgemaakt, tijdens de nacht van de twijfel, na het waarnemen van de maansikkel. Vóór het gebed van het Suikerfeest betaalt elk gezin de zakat al-fitr voor elk van zijn leden, kinderen inbegrepen, een aalmoes waardoor ook de minstbedeelden het feest kunnen vieren. Ze wordt gegeven in voedsel, één sa’, ongeveer 2,5 kg basisvoedsel zoals tarwe, gerst, rijst of griesmeel, wat de malikitische school die in de Maghreb gevolgd wordt de voorkeur geeft, of in geld. In 2026 bedroeg ze volgens de CFCM 9 euro per persoon in Frankrijk, en in Marokko 25 dirham. Het bedrag van het jaar wordt vóór het einde van de ramadan bekendgemaakt. 's Ochtends doe je de grote wassing, trek je nieuwe kleding of je mooiste outfit aan en ga je al reciterend de takbir naar het feestgebed.
De dag gaat verder met de familie, met bezoekjes aan naasten en cadeautjes voor de kinderen. Voor de kleding van die ochtend, vaak licht van kleur en verzorgd, schreven we een volledige gids, welke kleding draag je voor het Suikerfeest.
Voor andere gelegenheden
Kleding voor andere momenten van geloof
Na de ramadan komt het Suikerfeest, en daarna herneemt het leven zijn ritme, met elke week het vrijdaggebed en voor sommigen de umrah. Elke gelegenheid heeft haar eigen codes, tussen soberheid en elegantie.
We hebben voor elk moment een aparte gids samengesteld, zodat je altijd de juiste outfit op het juiste moment kiest.
De juiste outfit op het juiste moment
Voor de ramadan net als voor de rest van het jaar wordt elk stuk van Jabador.com gemaakt in onze ateliers in Marokko. Kies een gandoura die bij je past en beleef deze gezegende maand met een gerust hart.
Ontdek de gandoura'sU vraagt zich af
Veelgestelde die vaak terugkomen
Welke kleding draag je voor de tarawih?
Ruime, schone kleding die mestour is en minstens van de navel tot de knieën bedekt. De gandoura is het handigst, de korte mouwen maken de wassing makkelijker en ze blijft licht in een volle moskee. In de winter trek je er voor onderweg een djellaba over aan.
Kun je de tarawih in een djellaba bidden?
Ja, de djellaba is uitstekend geschikt om in te bidden. In een overvolle moskee kan ze wel warm worden. In de winter draag je haar over een qamis of een farajiya, zodat je haar bij aankomst kunt uittrekken, zoals de nachtblauwe djellaba van gabardine.
Uit hoeveel eenheden bestaat het tarawih-gebed?
Acht rak’a, vier keer twee, gevolgd door de chaf’, twee rak’a, en de witr, één rak’a. De tarawih zijn niet verplicht, je kunt er twee, vier, zes of acht bidden.
Maakt liegen het vasten ongeldig?
Volgens de meeste geleerden hoef je de dag niet in te halen als je liegt, maar je kunt wel de beloning van het vasten verliezen. De Profeet zei dat Allah er geen behoefte aan heeft dat iemand zijn eten en drinken laat staan als hij de leugen niet laat staan, overgeleverd door Al-Bukhari.
Staat een umrah tijdens de ramadan gelijk aan een hajj?
De Profeet zei dat een umrah tijdens de ramadan gelijkstaat aan een hajj, en volgens een andere overlevering aan een hajj samen met hem, volgens Al-Bukhari en Muslim. Ze vervangt de verplichte hajj echter niet. Onze gids over de kleding voor de umrah helpt je bij de voorbereiding.
Hoeveel geef je voor de zakat al-fitr?
Eén sa’ voedsel per persoon, ongeveer 2,5 kg tarwe, gerst, rijst of griesmeel, of de tegenwaarde in geld. In 2026 had de CFCM het bedrag in Frankrijk vastgesteld op 9 euro per persoon, en Marokko op 25 dirham. Je geeft haar vóór het gebed van het Suikerfeest.
Valt de Nacht van de Beschikking altijd op de 27e dag van de ramadan?
Nee. De precieze datum is niet bekend. Het wordt aanbevolen haar te zoeken in de oneven nachten van de laatste tien nachten, waarbij de 27e het vaakst genoemd wordt zonder dat het zeker is.
Wat is het Suikerfeest (Eid al-Fitr), het feest van de ramadan?
Het Suikerfeest (Eid al-Fitr) markeert het einde van de ramadan, op de dag na de laatste vastendag. Het begint met de zakat al-fitr en een gezamenlijk gebed in de ochtend, en gaat daarna verder met de familie. Alles over de kleding voor die dag lees je in onze gids over kleding voor het Suikerfeest.
Wanneer begint de ramadan van 2027?
Volgens astronomische berekeningen begint de ramadan van 2027 rond maandag 8 februari 2027 en valt het Suikerfeest rond 9 of 10 maart. De precieze datum hangt af van het waarnemen van de maansikkel.





















